คำถามเกี่ยวกับยา
โดย วันทนีย์ โลหะประกิตกุล
เรื่อง : ดาคาร์บาซีน (Dacarbazine)
ใช้ในการรักษาโรคมะเร็งบางชนิด เช่น
- มะเร็งต่อมน้ำเหลืองฮอดจ์กิน (Hodgkin’s disease หรือ Hodgkin’s lymphoma)
- มะเร็งผิวหนังเมลาโนมา/มาลิกแนนท์ เมลาโนมา (Malignant melanoma)
- ประคบเย็นในบริเวณที่ได้รับการฉีดยาเพื่อบรรเทาอาการปวด/บวม
- ดื่มน้ำวันละ 2–3 ลิตรเมื่อไม่มีโรคประจำตัวที่ต้องจำกัดน้ำดื่ม หรือเป็นไปตามคำสั่งแพทย์
- ล้างมือบ่อยๆ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในทุกครั้งก่อนรับประทานอาหารและหลังเข้าห้องน้ำ
- ไม่อยู่ในที่มีผู้คนแออัด เพื่อลดความเสี่ยงต่อการติดโรคต่างๆ
- หลีกเลี่ยงกิจกรรมที่อาจก่อให้เกิดการบาดเจ็บเป็นแผลเลือดออก เช่น การใช้มีด หรือการเล่นกีฬาผาดโผน
- เพื่อป้องกันเลือดออกบริเวณเหงือกและลดอาการช่องปากเป็นแผล ควรใช้แปรงสีฟันที่มีขนนิ่ม
- กรณีมีอาการคลื่นไส้ ให้รับประทานยาบรรเทาอาการ/ยาแก้คลื่นไส้ที่สั่งจ่ายโดยแพทย์ผู้ที่ทำการรักษาผู้ป่วยเท่านั้น และห้ามซื้อยาใดๆ มารับประทานเอง
- ขณะใช้ยานี้ ห้ามดื่มเครื่องดื่มที่มีแอลกอฮอล์เป็นองค์ประกอบ
- ในสตรีต้องป้องกันการมีบุตรขณะได้รับยาชนิดนี้โดยใช้การป้องกันทางกายภาพ เช่น ถุงยางอนามัยชาย
- ผลต่อระบบทางเดินอาหาร: เช่น คลื่นไส้อาเจียน ท้องเสีย
- ผลต่อระบบประสาท: เช่น ความรู้สึกสัมผัสเพี้ยน
- ผลต่อผิวหนัง: เช่น มีภาวะผมร่วง เกิดผื่นคัน มีอาการพุพองที่ผิวหนัง เกิดลมพิษ ผื่นแพ้แสงแดด
- ผลต่อระบบหัวใจและหลอดเลือด: เช่น ความดันโลหิตต่ำ
- ผลต่อระบบเลือด: เช่น เกิดภาวะกดไขกระดูก ทำให้มีภาวะเม็ดเลือดต่างๆ ต่ำลง เกล็ดเลือดต่ำ อาการเหล่านี้มักจะเกิดขึ้นหลังจากได้รับยานี้ไปแล้ว 2–4 สัปดาห์
- ผลต่อตับ: เช่น เกิดภาวะลิ่มเลือดอุดตันในหลอดเลือดดำของตับ เกิดการตายของเซลล์ตับ/ตับอักเสบรุนแรง
- ผลต่อระบบภูมิคุ้มกันต้านทานโรคของร่างกาย: เช่น อาจเกิดอาการคล้ายเป็นไข้หวัดใหญ่/กลุ่มอาการคล้ายไข้หวัดใหญ่ ซึ่งมักเกิดขึ้นหลังจากได้รับยานี้ไปแล้ว 7 วัน จากนั้นอาการจะค่อยๆ ดีขึ้นเองหลังอาการป่วย 1–3 สัปดาห์
- ผลต่อบริเวณที่ได้รับการฉีดยา: เช่น อาจเกิดภาวะปวด/แสบในบริเวณที่ได้รับการฉีดยา หรือเกิดสภาพเนื้อเยื่อบริเวณที่ฉีดยาโดนทำลาย/เนื้อเยื่อตาย
- ห้ามใช้ยาดาคาร์บาซีน ร่วมกับยา Adalimumab เพราะจะทำให้เกิดความเสี่ยงต่อการติดเชื้อได้อย่างรุนแรง
- ห้ามใช้ยาดาคาร์บาซีนร่วมกับ ยา Clozapine เพราะจะทำให้เกิดภาวะเม็ดเลือดขาวต่ำรุนแรง และมีการติดเชื้อโรคชนิดต่างๆ ได้ง่าย
- ห้ามใช้ยาดาคาร์บาซีนร่วมกับ วัคซีนป้องกันโรคชนิดต่างๆ เช่น วัคซีนโรคฝีดาษ วัคซีนหัดเยอรมัน วัคซีนโรคหัด เพราะจะทำให้ผู้ป่วยเสี่ยงต่อการติดเชื้อจากวัคซีนที่ได้รับเสียเอง ตลอดจนผลการกระตุ้นภูมิคุ้มกันของวัคซีนดังกล่าวมักไม่เกิดประสิทธิผล
- หลีกเลี่ยงการใช้ยาดาคาร์บาซีนร่วมกับ ยา Efavirenz เพราะเสี่ยงต่อภาวะตับทำงานผิดปกติ/ตับอักเสบ